Το παιχνίδι σε κίνδυνο!

Ημερομηνία: 2013-09-07

Το παιχνίδι σε κίνδυνο!

Τι είναι το παιχνιδι και ποια είναι η σημασία του; 

Αν και όλοι μπορούμε ευκολα να αναγνωρίσουμε το τι είναι παιχνίδι, ο ορισμός του ειναι αρκετά δύσκολος μιας και παίρνει τόσες πολλές διαφορετικές μορφές. Το παιχνίδι αποτελεί μια φυσική συμπεριφορά για τα παιδιά, η οποία είναι αυθόρμητη και εσωτερικά υποκινούμενη. Το παιχνίδι είναι "αυτό που κάνουν τα παιδιά και οι νέοι άνθρωποι, όταν ακολουθούν τις δικές τους ιδέες, με το δικό τους τρόπο και για τους δικούς τους λόγους".

To παιχνίδι είναι ένας από τους τρόπους που τα παιδιά μαθαίνουν τον εαυτό τους και τους ανθρώπους γύρω τους και εξερευνούν το περιβάλλον τους. Ειδικοί από τους τομείς της ιατρικής, της ψυχολογίας και της παιδαγωγικής υποστηρίζουν τη μεγάλη σημασία του παιχνιδιού για τη  υγεία, την ανάπτυξη και τη μάθηση των παιδιών. Το 1989 τα Ηνωμένα Έθνη αναγνώρισαν το παιχνίδι ως δικαίωμα όλων των παιδιών, υπογραμμίζοντας το θεμελιώδη του ρόλο στην παιδική ηλικία. Το παιχνίδι είναι κεντρικό για:

  • την υγιή ανάπτυξη
  • τη σωματική υγεία
  • την ψυχική υγεία και ευτυχία
  • τη μάθηση και εκπαίδευση 
  • την αλληλεπίδραση, συνεργασία και κοινωνικοποίηση με συνομηλίκους 
  • τη συναισθηματική ανθεκτικότητα  και αυτοπεποίθηση

Tο παιχνίδι δεν βοηθά μόνο σε ατομικό επίπεδο αλλά και σε κοινωνικό.  Έρευνες έχουν δείξει πως το παιχνίδι προωθεί την κοινωνική συνοχή, βοηθάει τη δημιουργία άτυπων δικτύων στήριξης για όλα τα μέλη της οικογένειας και αποτελεί παράγοντα πρόληψης της αντικοινωνικής συμπεριφοράς.

Tο παιχνίδι σε ύφεση

Παρά την ευρέως αναγνωρισμένη σημασία του παιχνιδιου, τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθει μια σημαντική μείωση του χρόνου που παιζουν τα παιδιά, καθώς και μια ποιοτική αλλαγή του παιχνιδιού τους. Το ελεύθερο, αδόμητο, αυτοκατευθυνόμενο παιχνίδι των παιδιών και ιδιαίτερα το παιχνίδι σε εξωτερικούς χώρους, έχει περιοριστεί δραστικά. Η μείωση αυτή έχει σχετιστεί με τους παρακάτω παραγόντες:

α) Έλλειψη χρόνου για παιχνίδι. Ο περιορισμένος ελεύθερος χρόνος των γονέων επηρεάζει το χρόνο παιχνιδιού των παιδιών, μιας και τα παιδιά σπάνια πια παίζουν χωρίς να έχουν την επίβλεψη ενηλίκων. Ο χρόνος των παιδιών όμως περιορίζεται ακόμη περισσότερο από την ενασχόληση τους με την τηλεόραση ή τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, αλλά και από τον αυξημενο προγραμματισμό του χρόνου τους με δομημένες, κατευθυνόμενες από ενηλίκους δραστηριότητες.

β) Έλλειψη χώρων παιχνιδιού. Ειδικά όταν μιλάμε για εξωτερικούς χώρους παιχνιδιού, από τη μια η χώροι αυτοί είναι πολύ λίγοι και από την άλλη είναι συχνά κακοσυντηρημένοι ή βρώμικοι. Αρκετές φορές δε, οι χώροι παιχνιδιού έχουν σχεδιαστεί με τρόπους που δεν προάγουν τη δημιουργικοτητα, την κοινωνικότητα και τη φαντασία και δεν κρατούν το ενδιαφέρον των παιδιών.

γ) Δυσλειτουργικές αντιληψεις για το παιχνίδι. Υπαρχει αρκετό άγχος μεταξύ των γονέων για την ανάπτυξη των γνώσεων και σχολικών ικανοτήτων στα παιδια, απο πολυ μικρή ηλικία. Το ελευθερο, αδομητο παιχνίδι κάποιες φορές θεωρείται χαμένος χρόνος, ενώ στην πραγματικότητα παίζει καθοριστικό ρόλο στη μάθηση των παιδιών, στην ανάπτυξη των ικανοτήτων τους, στη δυνατότητα τους για αυτορύθμιση και στην ψυχική τους ανθεκτικότητα, που σχετίζονται άμεσα με τη μετέπειτα σχολικη τους πορεία. 

Η αντίληψη των ενηλίκων για το ρίσκο στο παιχνίδι των παιδιών, φάινεται επίσης να επηρεάζει τον τρόπο που τα παιδια παίζουν. Η σύγχρονη τάση  να υπερπροστατεύουμε τα παιδιά μας, (να μην πέσουν, να μη χτυπήσουν, να μην κρυώσουν, ακόμη και να μην αποτύχουν σε κάτι που δοκιμάζουν) φαίνεται να εχει αρνητικά αποτελέσματα. Η προσπάθεια των ενηλίκων να εξαφανίσουν σχεδόν το ρίσκο, επηρεάζει σημαντικά την έκθεση των παιδιών σε ερεθίσματα και κατάλληλες προκλήσεις και εχει επίπτωση στην αυτοπεποίθηση τους, αλλά και στη διαχείρηση των ρισκων σε μεγαλύτερη ηλικία.

Επιπτώσεις της μείωσης του παιχνιδιού

Ο περιορισμός του παιχνιδιου έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη, την υγεία και την κοινωνικότητα των παιδιών. Ειδικοί συνδέουν προβλήματα που είναι σε αύξηση στην παιδικη ηλικία, όπως η παχυσαρκία, οι δυσκολίες προσοχής, η κατάθλιψη και το άγχος με τη μείωση διαφόρων τύπων παιχνιδιου.

Ανάλογα με τις μειωμένες ευκαιρίες παιχνιδιού που βιώνουν, τα παιδιά μπορούν να επηρεαστούν με τους παρακάτω τρόπους:

    • φτωχότερες κινητικές δεξιότητες
    • χαμηλότερα επίπεδα φυσικής δραστηριότητας
    • φτωχότερη ικανότητα να διαχειριστούν στρεσογόνες ή τραυματικές καταστάσεις
    • φτωχοτερη ικανότητα να αξιολογούν και να διαχειρίζονται το ρίσκο
    • φτωχότερες κοινωνικές δεξιότητες, που μπορεί να οδηγήσουν σε δυσκολίες στη διαχείρηση κοινωνικών καταστάσεων, όπως η επίλυση συγκρούσεων και θέματα διαφορετικότητας.

Ας εμπιστευθούμε τα παιδιά μας να παίξουν

Το παιχνίδι ανάμεσα στους γονείς και τα παιδιά προσφέρει ευχαρίστηση και χαρά και στους δύο και συμβάλει στη δημιουργία και τη διατήρηση μιας συναισθηματικής και υποστηρικτικής σχέσης, που είναι πολυ σημαντική για την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του παιδιού. 

Είναι σημαντικό οι γονείς να παρέχουμε ευκαιρίες στα παιδιά μας, ώστε να αναπτύξουν το παιχνίδι τους. Οι ευκαιρίες αυτές μπορεί να αφορούν από το παιχνίδι στη φύση π.χ. το παιχνίδι με το χώμα ή το σκαρφάλωμα στα δέντρα, έως παιχνίδια προσποίησης χρησιμοποιώντας καθημερινά αντικείμενα στο σπίτι π.χ. να παίξουμε κομμωτήριο ή να φτιάξουμε μια κρυψώνα κάτω από το τραπέζι της τραπεζαρίας. Η ανάπτυξη του παιχνιδιού των παιδιών έχει να κάνει με τη φαντασία και τη δημιουργικότητα και όχι με την αγορά ακριβών και πολυδιαφημισμένων παιχνιδιών. Ο προστατευμένος χρόνος για παιχνίδι καθώς και η αναζήτηση  χώρου εντός και εκτός σπιτιού ώστε το παιδί να μπορεί να παίξει ελεύθερα, είναι πολύ βοηθητικά. Ακόμη ίσως πιο βοηθητική όμως είναι η θετική διάθεση του γονιού απέναντι στο παιχνίδι. 

Ας μοιραστούμε τη μαγεία του παιχνιδιού με τα παιδιά μας, με τη γνώση πως κάνουμε το καλύτερο για εκείνα. Ας εμπιστευθούμε  τα παιδιά να παίξουν!



επιστροφή




 
           © Paizontas 2013 | Designed by Manster | Developed by Anelixisoft